. .

شما اینجا هستید

مطالب تصادفی در سایت علمی نخبگان جوان | com.نخبگان

فکر را به علم و علم را به ثروت تبديل کنيم

PDF version
کل آرا: 429
فکر را به علم و علم را به ثروت تبديل کنيم
عضو هيئت علمي دانشکده مهندسي انرژي و فيزيک دانشگاه صنعتي اميرکبير معتقد است، قرار گرفتن ثروت در دست کاردان متخصص مي‌تواند در ارتقاي علم و تکنولوژي و سرعت بخشيدن به کارها نقش داشته باشد.

عضو هيئت علمي دانشکده مهندسي انرژي و فيزيک دانشگاه صنعتي اميرکبير معتقد است، قرار گرفتن ثروت در دست کاردان متخصص مي‌تواند در ارتقاي علم و تکنولوژي و سرعت بخشيدن به کارها نقش داشته باشد.

پایگاه اطلاع‌رسانی بنیاد ملی نخبگان: عوامل گوناگوني مي‌توانند در ارتقاي علم در کشور نقش موثر داشته باشند. اولين عامل در ارتقاي علم، آموزش استانداردشده و موثر بنيادي در کليه مقاطع تحصيلي يک کشور به‌خصوص در حوزه علوم پايه و تحصيلات تكميلي است. در حال حاضر اتفاق نظر بر اين است که کيفيت آموزشي در کشور در کليه سطوح و مقاطع تحصيلي نياز به ارتقا دارد. به‌ويژه اکثر دانشجوياني که وارد مقاطع کارشناسي ارشد و دکترا مي‌شوند و حتي در مواردي اساتيد جوان نيز از نظر علوم پايه ضعيف هستند و به همين خاطر نظر اين است که لازم است آموزش استاندارد در کليه مقاطع تحصيلي به‌ويژه در علوم پايه ارتقا داده شود. اخيرا نظريه‌اي را در گروه علوم مهندسي فرهنگستان علوم ايران ارائه کرده‌ام  که تا به حال به موفقيت‌هايي هم دست يافته است.

پايه و اساس اين نظريه «فرايند استاندارد آموزش و آموزش استاندارد (4 الف) در چرخه آموزش کشور» است که لازم است مورد توجه بيشتر قرار بگيرد و به‌طور اصولي با پشتيباني همه‌جانبه در کشور اجرا شود. چرخه آموزش کشور يعني چرخه‌اي که آموزش از دوران نوزادي شروع ‌شده و در دوره‌هاي مهدکودک، پيش‌دبستان، دبستان، راهنمايي، دبيرستان، دانشگاه، حرفه‌اي و همگاني ادامه پيدا کند که باز اين بخش همگاني چرخه آموزش به آموزش مادر و به‌طور کلي والدين نيز برمي‌گردد که مسئول آموزش اوليه کودکان خود هستند. در حال حاضر نظام آموزش ما بر پايه سبک قديمي استوار است و به همين خاطر به يک جهش کلي بر اساس تحولات دانش روز و اجراي فرايند فوق‌الذكر احتياج دارد.

فرق کشور ما با کشورهاي اروپايي و به‌ويژه آمريکايي در آموزش در اين است که مطالب زياد و سنگيني به دانش‌آموزان و دانشجويان ارائه شده و از آن‌ها خواسته مي‌شود. دانش‌آموزان نيز مطالب را به‌طور فشرده حفظ مي‌کنند و به شکل موفقيت‌آميزي اين مطالب را به معلم خود ارائه مي‌دهند. ولي در آمريکا يا در اروپا مسئله ارائه آن مطلب به‌طور مستقيم کلاسيک مطرح نيست، بلکه مسئله اصلي تاثيري است که آن موضوع خاص بر دانش و علم يک کشور يا جهان و به‌طور كلي رفاه مردم مي‌گذارد... مشکل اصلي ما در اين رابطه اين است که دانش‌آموزان به‌ويژه دانشجويان از نظر تحليل علمي و فني نياز است تقويت گردند. اکثرا باهوش و توانا و پرکار هستند، ولي نمي‌توانند مطالب علمي را به‌طور تحليلي ارائه دهند و بيشتر نياز به جزوه و مطالب کلاسيک دارند و به سبک‌هاي جديد آموزشي با توجه به عادت‌هاي آموزشي خود علاقه‌مندي کمتري نشان مي‌دهند. بنابراين سيستم آموزشي ما بايد به نوعي ارتقا پيدا کند که دانشجو قوه تحليل بيشتري داشته باشد، بتواند از اطلاعات خود در تاريخ و جغرافي، هنر و غيره و به‌ويژه در دروس پايه و به‌طور کلي از نظر علمي و فني استفاده کند.

مسئله مهم ديگر اين است که علاقه‌مندي زيادي در زمينه کار پژوهشي در ميان دانشجويان وجود دارد و دانشجويان ارشد و دکتري علاقه‌مند به انجام کارهاي پژوهشي و چاپ مقاله هستند، به‌خصوص اگر در کنار استادي که تواناست و مي‌تواند آن‌ها را تا قله مرزهاي دانش هدايت کند، قرار گيرند. ولي موضوعي که در حال حاضر مطرح است و به ارتقاي علم در کشور ضربه مي‌زند، اين است که ما بسيار زياد روي عدد و رقم تاکيد مي‌کنيم. فلان دانشگاه مي‌گويد من اين تعداد دانشجوي ارشد و دکتري فارغ‌التحصيل کرده‌‌ام. يا فلان استاد مي‌گويد که من اين تعداد مقاله نوشته‌ام.

اما هيچ‌کدام اين‌ها نشان نمي‌دهد که ما چقدر علم را در کشور ارتقا داده‌ايم. چقدر علم را در اجتماع پياده كرده‌ايم. درواقع بايد ببينيم که اين پژوهش‌ها چه تاثيري روي ارتقاي کيفيت زندگي مردم در جامعه داشته است و چه معضلي از کشور را حل کرده است؟  يا به‌طور کلي يک نخبه چه اثري بر کشور داشته است. اين‌که استادي  300 مقاله منتشر کرده ‌است كه البته بسيار مهم و ارزنده است، ولي صرفا به معناي رشد علمي نيست و بايد تاثير اين مقالات بررسي شود. بنابراين ما به يك نظام مهندسي نظارت‌كننده آموزشي نياز داريم که اين مسئله را دقيقا بررسي و اجرا کند. در حال حاضر صحبت‌هايي مي‌شود که فلان استاد اچ ايندکس بالا يا پايين دارد. اين مسئله بيشتر به رشته‌ تخصصي آن استاد نيز برمي‌گردد و علاوه بر اچ ايندکس بايد ديد چه کار تاثير‌گذاري براي مردم کشور و در سطح جهاني داشته است. مثلا در رشته‌هايي اچ ايندکس مي‌تواند خيلي بالا باشد، درحالي‌که در خيلي از رشته‌ها مثل بعضي از رشته‌هاي مهندسي اچ‌ايندکس نمي‌تواند خيلي بالا باشد. در هر صورت علاوه بر اچ ايندکس و تعداد مقالات که با اشتراکي کردن و مديريت بدون زحمت بعضي به آن مي‌رسند، چه کار تاثيرگذاري براي مردم کشور و در سطح جهاني مي‌توان داشت و هم‌چنين چقدر در پژوهش و نگارش مقالات خود سهيم بوده‌ايم.

يکي از روش‌هايي که در اين زمينه مي‌تواند موثر باشد و فرهنگستان علوم ايران و بنياد ملي نخبگان تاحدودي اين روش را در پيش گرفته‌اند، شناسايي بيشتر اساتيد برجسته در هر رشته است که آن اقدام بسيار خوب و بجايي است. مثلا وقتي از بنياد با من تماس گرفتند که برنده جايزه علمي علامه طباطبايي شده‌ام، برايم بسيار ارزنده بود که نهادي وجود دارد که فعاليت اساتيد را براي دريافت اين جايزه بررسي مي‌کند. درواقع من به دنبال آن نرفته بودم، بلکه ديدم نهادي هست که دنبال استاد برجسته مي‌آيد و اين رويکرد بايد بيشتر تداوم پيدا کند. از طرفي وقتي استادي منتخب مي‌شود، بايد پشتيباني بيشتر شده و پي‌گيري شود که در دانشگاه هم اين انتخاب تاثيرگذار باشد و امکانات ويژه‌اي از نظر بودجه پژوهشي، انتخاب دانشجويان دکتري خارج از روال معمول اداري و موارد ديگر در اختيار او قرار گيرد. تصور مي‌کنم که اين روند که فرهنگستان علوم ايران و بنياد ملي نخبگان در پيش گرفته‌اند، مي‌تواند بيشتر تقويت شود و تاثير بيشتري داشته باشد.

به‌طور کلي اساتيدي که مي‌توانند بر روند ارتقاي توليد علم در کشور و در سطح جهاني تاثيرگذار باشند، بايد بيشتر شناسايي شوند که باز اين کار هم مي‌تواند توسط فرهنگستان علوم ايران و بنياد ملي نخبگان صورت گيرد. اين بنياد مي‌تواند با دانشگاه‌ها بيشتر مرتبط شود و اين فعاليت در دانشگاه هم ادامه پيدا کند. يعني اگر استادي توسط بنياد ملي نخبگان به‌عنوان استاد برتر انتخاب شد، دانشگاه هم بايد توسط بنياد مطلع شود و هم‌چنين دانشگاه هم اين مهم را بيشتر پشتيباني كند.

معتقدم ما بايد در کشور «فکر را به علم و علم را به ثروت» تبديل کنيم. ولي در هر صورت قرار گرفتن ثروت در دست کاردان متخصص بيشتر مي‌تواند در ارتقاي علم و تکنولوژي و سرعت بخشيدن به کارها نقش داشته باشد. متاسفانه در بعضي موارد مي‌بينيم بودجه‌هاي کلاني به دست پژوهش‌گران از نظر تجربه علمي جوان مي‌رسد که تجربه کافي ندارند و بودجه کشور را هدر مي‌دهند تا شايد کاري انجام دهند. از طرف ديگر خيلي از اساتيد باتجربه و کارکشته کشور بودجه تحقيقاتي کافي و امکانات لازم را در اختيار ندارند. درحالي‌که همين اساتيد مي‌توانند هر يک 100 نفر از اين پژوهش‌گران جوان را با توليد علمي بالا هدايت کنند. در حال حاضر افراد زيادي در کشور آموزش دکتري مي‌بينند.

اين خيلي خوب است و من  با همراهي چند تن از استادان ديگر اولين دوره دکتراي علوم و تکنولوژي را در دانشگاه صنعتي اميرکبير راه‌اندازي کرديم و خيلي هم به اين مسئله افتخار مي‌شود. چون در آن زمان هيچ‌کس حاضر نبود دانشجوي دکتري بپذيرد. اما الان همه استادان دانشگاه دانشجوي دکتري حتي به تعداد زياد و بدون داشتن پشتوانه علمي مي‌پذيرند و اين واقعا ضربه‌زننده است. دانشجوي خوب بايد در اختيار استاد خوب قرار گيرد تا شکوفايي ايجاد شود و در اين صورت است که ما مي‌توانيم به جايزه بين‌المللي دست پيدا کنيم. اين مسئله‌اي جدي است. پيشنهاد من اين است كه سنجش دانشجويان ارشد و دکتري بايد به شكل بهتري كه مرسوم كشورهاي پيشرفته دنياست، صورت پذيرد تا بهره كار بالاتر رود.  شايد يک «اتاق فکر باز» در بنياد ملي نخبگان بتواند راه‌كار مناسب‌تري را ارائه کند.

در خاتمه، لازم به تذکر است که فرهنگستان علوم ايران گنجينه‌اي غني از تمام استعدادهاي درخشان کشور در تمام رشته‌هاست و فرهيختگان عضو آن مي‌توانند در ارتقا و پايداري علمي و فني  کشور مشارکت فعال‌تر و نقش کليدي‌تري داشته باشند. همان‌طور که ارتباط صنعت و دانشگاه در کشور براي ارتقاي علوم و صنايع بسيار داراي اهميت است، ارتباط بيشتر اصولي سازمان‌هاي علمي و فني کشور با دانشگاه‌ها و به‌ويژه با فرهنگستان علوم ايران براي کسب مشورت‌هاي لازم و استفاده از «درس‌هاي آموخته و تجربيات اندوخته» اعضاي فرهيخته فرهنگستان اجتناب‌ناپذير است. به‌طور کلي استادان برجسته را براي ارتقاي علم در امورکشور بايد بيشتر تحويل بگيريم. 

*پروفسور دکتر مهدي سهرابي

عضو هيئت علمي دانشکده مهندسي انرژي و فيزيک دانشگاه صنعتي اميرکبير و عضو گروه علوم مهندسي فرهنگستان علوم ايران و دريافت‌کننده نشان پژوهش کشور و جايزه علامه طباطبايي

 

باز نشر: سایت علمی نخبگان جوان

افزودن دیدگاه جدید

ویژه های سایت

دعوت از متخصصین حوزه نرم افزار ( جذب برنامه نویس )

شرکت تسهیلگران رشد نوابغ جوان از تمامی متخصصین حوزه نرم افزار که آشنایی با زبان های برنامه نویسی...

دعوت از متخصصین حوزه نرم افزار ( جذب برنامه نویس )

نظر سنجی

  • با چه روشی می توان سریعتر اقتصاد مقاومتی را محقق نمود و کشور را از وابستگی به دیگران رهانید ؟

  • تعداد مقالات: 3,060
  • بازدید امروز : 23368
  • بازدید دیروز: 39654

افراد آنلاین:

277

اکنون ساعت   2:03 pm به وقت تهران میباشد.

امروز: شنبه 28 مهر 1397

بارکد نخبگان جوان کانال تلگرامی
 
 

استفاده از تمامی مطالب سایت تنها با ذکر منبع آن به نام سایت علمی نخبگان جوان و ذکر آدرس سایت com.نخبگان مجاز است
استفاده از نام و برند نخبگان جوان به هر نحو توسط سایر سایت ها ممنوع بوده و پیگرد قانونی دارد
مسئولیت مطالب ارسالی کاربران بر عهده سایت علمی نخبگان جوان نمی باشد

تهیه و تنظیم مطالب: com.نخبگان