. .

شما اینجا هستید

مطالب تصادفی در سایت علمی نخبگان جوان | com.نخبگان

آينده علوم پايه در ايران روشن است

PDF version
کل آرا: 266
دسته بندی: 
آينده علوم پايه در ايران روشن است
دکتر ناصر ايرانپور از پيش‌گامان توليد علم شيمي در ايران، سوق دادن محصلين برتر پس از شناسايي در مقاطع پيش‌دانشگاهي براي ادامه تحصيل در رشته‌هاي علوم پايه را يکي از وظايف مهم و اساسي سيستم آموزش و پرورش دانست.

پایگاه اطلاع‎رسانی بنیاد ملی نخبگان: دکتر ناصر ايرانپور از پيش‌گامان توليد علم شيمي در ايران و بنا بر گزارش موسسه اطلاعات علمي (ISI) جزو يک درصد دانشمندان پراستناد جهان است که در سال 1355 از ايران رفت تا در انگلستان به تحصيلاتش ادامه دهد، اما در دهه 60 به ايران بازگشت و به‌عنوان استاد و پژوهش‌گر فعاليت‌هاي علمي کم‌نظير خود را در دانشگاه شيراز آغاز کرد. ايشان هم‌چنين جزو دانشمندان برگزيده كشورهاي اسلامي، برنده جايزه خوارزمي، منتخب انجمن شيمي ايران به‌عنوان شيمي‌دان برجسته كشوري، استاد و پژوهش‌گر برجسته دانشگاه شيراز و عضو هيئت تحريريه چندين مجله ملي و بين‌المللي و هم‌چنين برگزيده جايزه علامه طباطبايي است. در اين شماره از نشريه سرآمد با اين پژوهش‌گر نخبه به گفت‌و‌گو نشستيم.

آقاي دکتر، به نظر شما نخبگي يک ويژگي ذاتي است، يا ميشود محيط را جوري فراهم کرد که امکان پرورش نيروهاي نخبه وجود داشته باشد؟

به نظر من براي نخبه نميتوان تعريف مشخصي ارائه داد، اما بهطور کلي نخبه فردي است که از هوش و استعداد ذاتي بالايي بهرهمند است و اين قابليت را دارد که هوش خدادادي خود را در جهت رسيدن به هدف خود به کار بگيرد. البته بدون شک پشتکار و کوشش همراه با برنامهريزي مناسب و قرار گرفتن در محيط مناسب با زيرساختهاي لازم بايد مهيا باشد. تلقياي که در حال حاضر در جامعه ما در مورد نخبه بر اساس رتبههاي عالي در کنکور  يا المپيادها و رتبههاي ممتاز در مقاطع تحصيلي وجود دارد، ميتواند درست باشد، چون بههرحال اين رتبهها بر اساس شايستگيهايي به دست آمده است. اما براي اينکه اين جوانان به نخبگان آتي تبديل شوند، بايد در محيط مناسب قرار بگيرند و نيازهاي نرمافزاري و سختافزاريشان رفع شود و همچنين از راهنماييهاي اساتيد نخبه برخوردار باشند. يعني در محيط بهاصطلاح نخبهپرور قرار بگيرند و استعداد و هوش سرشارشان در جهت ايجاد خلاقيت تقويت گردد.

حضور دانشجويان نخبه در مقاطع تحصيلي در رشتههاي علوم پايه از اهميت بالايي برخوردار است و سوق دادن محصلين برتر پس از شناسايي در مقاطع پيشدانشگاهي براي ادامه تحصيل در رشتههاي علوم پايه، يکي از وظايف مهم و اساسي سيستم آموزش و پرورش است و در صورتي که توجه جوانان نخبه از رشتههاي پزشکي، دندانپزشکي و داروسازي به علوم پايه سوق پيدا کند، بدون شک آينده علوم پايه در ايران بسيار روشنتر خواهد بود. براي اينکه اين اتفاق ميمون صورت گيرد، بايد محصلين بااستعداد را به اهميت زيربنايي بودن علوم پايه و همچنين دنياي عجيب و گسترده زمينههاي تحقيقاتي در علوم پايه آشنا کرد. البته صدا و سيما نيز ميتواند با برگزاري ميزگردهاي علمي و برنامههاي خاص نقش مهمي در آشناسازي محصلين برتر با علوم پايه داشته باشد.

در حال حاضر به نظر شما مهمترين مشکلي که دانشگاهها درگير آن هستند، چيست؟

يکي از مشکلات اساسي در آموزش عالي کشور، رشد کمي بيرويه در ايجاد دانشگاهها و موسسات آموزش عالي دولتي و غيردولتي است، بدون اينکه حداقل زيرساختهاي لازم را از نظر سختافزاري و نرمافزاري داشته باشند. عدم نظارت و نبود ارزيابي مناسب از اين دانشگاهها و موسسات آموزش عالي زمينه رقابت و پيشرفت را در اين عرصه کاهش ميدهد. مشکل ديگري که در همين رابطه وجود دارد، راهاندازي دورههاي دکتري در اکثر دانشگاههاي کشور است که به نظر بنده اين مهم ميبايست بر اساس نيازسنجي کشور به نيروهاي دکتري صورت ميگرفت. هماکنون متاسفانه با توليد انبوه نيروي متخصص دکتري و با کمبود بازار کار مناسب و جذب در دانشگاهها روبهرو شدهايم. اگر به دانشگاههاي موفق دنيا نگاه کنيم، ملاحظه ميفرماييد که به ازاي يک دانشجوي بومي چندين دانشجوي خارجي حضور دارند و درواقع دورههاي تحصيلات دکتري در آن کشورها با جذب دانشجوي خارجي يک منبع درآمد براي دانشگاههايشان است. اما در اينجا ما براي توليد يک متخصص دکتري هزينه بسيار زيادي را متحمل ميشويم و نيروي متخصصي را به جامعه تحويل ميدهيم که شايد کار هم برايش فراهم نيست و درنتيجه اين سرمايه بالقوه به خارج مهاجرت ميکند. تبديل تعدادي از دانشگاههاي تراز اول كشور به دانشگاههاي بينالمللي و جذب دانشجوي خارجي يکي از راهکارها براي خروج از اين بنبست است و بايستي زيرساختهاي علمي و فرهنگي آن را هم فراهم ساخت.

در سالهاي اخير توجه به مقاله و مقالهنويسي در کشور زياد شده است. بعضيها اين تاکيد و توجه را مضر ميدانند و بعضي ديگر هم تعداد مقالات منتشرشده را دليل واضح و مبرهن رشد پرشتاب علم در کشور عنوان ميکنند. شما با کداميک از اين دو رويکرد موافق هستيد؟

به نظر بنده دانشگاه سه وظيفه اساسي بر عهده دارد؛ آموزش، پژوهش و خدمات و سرويسدهي به جامعه. در بعد پژوهش، توليد علم و انتشار مقالات علمي از اهميت ويژهاي برخوردار است. اصلا مگر ميشود پژوهش بهروز انجام داد، اما نتايج آن را براي استفاده جامعه جهاني انتشار نداد؟! امروزه يکي از معيارهاي سطح پيشرفت هر رشته تعداد مقالات منتشرشده در مجلات معتبر جهاني است. البته تعداد ارجاعات به مقالات هم داراي اهميت است. در مورد کاربري بودن يا صرفا علمي بودن مقالات مدتهاست که بحث و اظهار نظر ميشود، و معمولا اين مقالات به صورت متضادي مورد استفاده قرار ميگيرد. هر وقت مسئولين بخواهند از پيشرفتهاي حاصلشده در توليد علم صحبت کنند، آمار و ارقام مقالات را ارائه ميدهند و رتبه علمي کشور را مهم ميدانند، و هر وقت بخواهند از مشکلات صنعت و توليد و فناوري و... صحبت کنند، دانشگاهها و محققان را مقصر ميدانند که چرا پژوهشهاي کاربردي در جهت رفع مشکلات جامعه انجام نميدهند. بنده بهعنوان يک محقق در اين کشور بسيار مايل بودم که قسمتي از تحقيقاتم را به طرف کاربردي شدن سوق بدهم، اما متاسفانه عملي نشد. به اين جهت که پس از گذشت سالها هنوز حلقه مفقود ارتباط صنعت با دانشگاهها پيدا نشده است. به نظر بنده براي گسترش تحقيقات کاربردي در سطح جهاني که قابل انتشار هم باشند، که خوشبختانه در سالهاي اخير در کشور با موفقيت شروع شده است، بايد اين ارتباط صنعت و دانشگاه بهطور بسيار جدي تقويت گردد. براي ايجاد اين ارتباط بايد R&D - تحقيق و گسترش در صنايع بزرگ و مادر کشور تقويت شود و در آنها نيروهاي پژوهشگر و متخصصان جوان و نخبه ما به کار گرفته شوند. مطمئن باشيد هر صنعتي که داراي پژوهشگر و متخصص فعال باشد، ميتواند با دانشگاه ارتباط برقرار کند و بر اساس نياز آن صنعت، تحقيقات و پروژههاي لازم برنامهريزي و انجام شود. درواقع اين صنايع هستند که بايد مشکلات خود را در قالب طرحهاي تحقيقاتي كاربردي مشترک با دانشگاهها تعريف کنند و اين پژوهشها توسط دانشجويان تحصيلات تکميلي در قالب تز انجام شود، تا ضمن حفظ نوآوري و توليد مقاله، نياز تحقيقاتي آن صنعت نيز مرتفع شود. به اين ترتيب توليد علم به تكنولوژي تبديل ميشود و سپس در چرخه توليد ثروت قرار ميگيرد.

آيا تحقيقاتي که در سالهاي اخير در زمينه شيمي در ايران انجام ميشود، با دنيا قابل رقابت است؟

تحقيقاتي که در رشته شيمي توسط همکاران بنده در ايران انجام ميشود، قابل رقابت با دنياست و اگر امکانات دستگاهي مدرن فراهم شود، اين رشد بيشتر هم خواهد شد. توصيه من به همکاران جوانم که تازه در آغاز راه هستند، اين است که سعي کنند با عمق بخشيدن به تحقيقاتشان و اجتناب از يک شاخه به شاخه ديگر رفتن، صاحب مکتب شوند و در يک موضوع خاص صاحبنظر شوند و از مشابهسازي تحقيقاتي جدا اجتناب کنند.

به نظر ميرسد رشد علمي كشور طي چند سال اخير تا حدي كند شده است. به نظر شما مهمترين علت چيست و چطور ميتواند شتاب بيشتري به رشد علمي در كشور داد؟

اگر به نظر ميرسد که رشد علمي کشور کاهش يافته است، دليلش اين است که شتاب رشد جهاني با استفاده از امکانات و تجهيزات مدرن افزايش يافته است. بدون شک در صورتي که امکانات و تجهيزات و بنيه مالي تحقيقاتي محققان ما تقويت شود، اين رشد در آينده افزايش خواهد يافت. دلسرد شدن دانشجويان دورههاي تحصيلات تکميلي و افزايش نگراني از آينده کاري آنها هم در کاهش پشتکارشان بيتاثير نبوده است. بدون شک اگر دانشجويان و اساتيد داراي دغدغههاي کمتري باشند و حداقل امکانات و تجهيزات لازم را داشته باشند، ميتوانند در فضاي تحقيقاتي مناسب و عاري از هياهو و جنجال به توليد علم بيشتر و با کيفيت بهتر بپردازند.

يكي از مشكلاتي كه دامنگير جامعه علمي كشور شده است، مهاجرت دانشجويان نخبه است. به نظر شما علت اصلي اين مهاجرتها چيست و چطور ميتواند اين دانشجويان را به ماندن در محيط علمي كشور ترغيب كرد، يا زمينهاي را براي بازگشتشان پس از طي دورههاي آموزشي دردانشگاههاي خارجي فراهم كرد؟

متاسفانه بعضي از نيروهاي فارغالتحصيل در مقاطع عالي را بهعنوان مغزهاي مهاجر از دست داده و ميدهيم. البته اگر اين مهاجرت به قصد کسب دانش و تخصص بيشتر جهت برگشت و خدمت به وطن باشد، بسيار خوب است. اما متاسفانه قسمتي از مهاجران به قصد ورود به بازار کار جهاني از کشور خارج ميشوند و عوامل متعددي اين مشکل را به وجود آورده است. يکي از عوامل مهم خروج نخبگان از کشور اين است که فارغالتحصيل نخبه امکانات و فضاي علمي داخل کشور را مطابق با نيازهاي خود نميبيند و براي استفاده و يادگيري بيشتر و بهتر از امکانات علمي بيشتر دنيا از کشور خارج ميشود. بدون شک تقويت امکانات پژوهشي کشور و بهروزرساني تجهيزات ميتواند در جذب اين نخبگان جوان در داخل موثر باشد. عامل دوم براي خروج متخصصان جوان ما نگراني از آينده کاري و کسب درآمد متناسب با نيازهاي زندگي در شأن يک متخصص نخبه است. داشتن حداقل يک مسکن مناسب، خودرو مناسب و امکانات لازم با درآمد ناکافي امروز تقريبا محال است و اگر دانشگاهها صنايع مختلف و شرکتهاي دانشبنيان که امکان جذب نيروهاي متخصص را دارند، بيشتر در اين امر مشارکت کنند، بازار کار براي متخصصان رونق پيدا ميکند و ارتباط علمي صنعت و دانشگاه هم قويتر ميشود. به نظر بنده توسعه صنعتي و اقتصادي کشور با تقويت چرخه توليد علم، فناوري و تبديل آن به ثروت با جذب متخصصان جوان نخبه در دانشگاهها و صنايع و شرکتهاي دانشبنيان و حمايتهاي همهجانبه دولت امکانپذير خواهد بود. „

 

بازنشر: سایت علمی نخبگان جوان

افزودن دیدگاه جدید

ویژه های سایت

دعوت از متخصصین حوزه نرم افزار ( جذب برنامه نویس )

شرکت تسهیلگران رشد نوابغ جوان از تمامی متخصصین حوزه نرم افزار که آشنایی با زبان های برنامه نویسی...

دعوت از متخصصین حوزه نرم افزار ( جذب برنامه نویس )

نظر سنجی

  • با چه روشی می توان سریعتر اقتصاد مقاومتی را محقق نمود و کشور را از وابستگی به دیگران رهانید ؟

  • تعداد مقالات: 3,060
  • بازدید امروز : 17405
  • بازدید دیروز: 22931

افراد آنلاین:

202

اکنون ساعت   6:01 pm به وقت تهران میباشد.

امروز: شنبه 31 شهريور 1397

بارکد نخبگان جوان کانال تلگرامی
 
 

استفاده از تمامی مطالب سایت تنها با ذکر منبع آن به نام سایت علمی نخبگان جوان و ذکر آدرس سایت com.نخبگان مجاز است
استفاده از نام و برند نخبگان جوان به هر نحو توسط سایر سایت ها ممنوع بوده و پیگرد قانونی دارد
مسئولیت مطالب ارسالی کاربران بر عهده سایت علمی نخبگان جوان نمی باشد

تهیه و تنظیم مطالب: com.نخبگان